بازگشت به کتابخانهکتابخانهEXآزمون جامع فصل ۱۵
طراحی سیستم نرم‌افزاریSYSTEM DESIGN — از صفر تا تسلط
v1.0.0
01مبانی و تصویر بزرگ
1.1طراحی سیستم چیست و چرا؟1.2زیر کاپوت وب: از DNS تا HTTPS1.3از لپ‌تاپ تا اینترنت: سرور، هاست و Git1.4لایه‌های سیستم: کلاینت، سرور و State1.5طراحی API: قرارداد سیستم با دنیاEXآزمون جامع فصل ۱
02Scalability و ظرفیت
2.1نیازمندی‌ها، SLA و ۹ها2.2تخمین ظرفیت (Back-of-envelope)2.3Horizontal Scaling و Load Balancer2.4CDN: محتوا نزدیک کاربرEXآزمون جامع فصل ۲
03لایه داده
3.1SQL در برابر NoSQL3.2Index: چرا کوئری‌ها سریع‌اند3.3Replication: کپی برای بقا و سرعت3.4Sharding و Consistent Hashing3.5CAP و طیف ConsistencyEXآزمون جامع فصل ۳
04Cache، Queue و جریان
4.1Caching: سینی کنار آشپزخانه4.2Message Queue و Pub/Sub4.3Batch و Stream: کی باید بدانی؟4.4Rate Limiting: سقف دم درEXآزمون جامع فصل ۴
05معماری نرم‌افزار
5.1Monolith تا Microservices5.2الگوهای Microservices5.3معماری رویدادمحور، CQRS و Event Sourcing5.4اصول طراحی کد: SOLID و اتصالEXآزمون جامع فصل ۵
06قابلیت اطمینان و عملیات
6.1دسترس‌پذیری و تحمل خطا6.2Observability: دیدن درون سیستم6.3امنیت در طراحی سیستم6.4استقرار امن و زیرساخت مدرنEXآزمون جامع فصل ۶
07متد طراحی
7.1چارچوب ۴ مرحله‌ای طراحیEXآزمون جامع فصل ۷
08Case Study های واقعی
8.1Case Study: کوتاه‌کننده لینک8.2Case Study: پیام‌رسان (واتساپ)8.3Case Study: فید اینستاگرام8.4Case Study: استریم ویدیو (یوتیوب)8.5Case Study: تاکسی آنلاین (اسنپ)8.6Case Study: فروشگاه آنلاین8.7Case Study: سیستم پرداخت8.8Case Study: موتور جستجوEXآزمون نهایی دوره
09سیستم‌های توزیع‌شده عمیق
9.1اجماع، Leader Election و Fencing9.2زمان، ترتیب و شناسه در سیستم توزیع‌شده9.3Multi-Region، CRDT و بازیابی فاجعهEXآزمون جامع فصل ۹
10مهندسی تولید: داده، امنیت و کارایی
10.1تراکنش واقعی، MVCC و تغییر امن داده10.2Threat Modeling و امنیت API10.3کارایی، تست بار و FinOps10.4ساختارهای احتمالاتی و Service MeshEXآزمون جامع فصل ۱۰
11تمرین پیشرفته و کیس‌استادی‌های مکمل
11.1چطور پاسخ طراحی را مثل مهندس ارشد بسنجیم11.2Case Study: همگام‌سازی فایل (Dropbox)11.3Case Study: بلیت‌فروشی و Notification PlatformEXآزمون جامع فصل ۱۱
12زیر کاپوت دیتابیس و معماری داده
12.1موتور ذخیره‌سازی: B+Tree در برابر LSM12.2اتصال و کوئری در production: Pooling و N+112.3OLTP در برابر OLAP و دنیای داده تحلیلی12.4CDC: ردیابی تغییرات دیتابیسEXآزمون جامع فصل ۱۲
13وب بلادرنگ و پروتکل‌های مدرن
13.1HTTP/1.1 تا HTTP/3 و QUIC13.2وب بلادرنگ: SSE ،WebSocket ،Long-Polling13.3سریالایزیشن و قرارداد داده: JSON تا Schema Registry13.4Kafka عمیق: پارتیشن، Lag و Exactly-OnceEXآزمون جامع فصل ۱۳
14سیستم‌های توزیع‌شده پیشرفته
14.1Replication بدون Leader: مدل Dynamo14.2تراکنش توزیع‌شده عمیق: 2PC ،TCC و Linearizability14.3Gossip ،تشخیص خرابی و Paxos14.4دیتابیس‌های سراسری: Spanner و TrueTime14.5تست سیستم‌های توزیع‌شدهEXآزمون جامع فصل ۱۴
15SaaS ،SRE ،امنیت و شبکه پیشرفته
15.1چندمستأجری (Multi-Tenancy)15.2SRE واقعی: حادثه، Postmortem و Load Shedding15.3Observability عمیق: OpenTelemetry ،Cardinality و Sampling15.4امنیت عمیق‌تر: مکانیزم‌ها، نه فقط نام‌ها15.5شبکه پیشرفته برای مهندسان سیستمEXآزمون جامع فصل ۱۵
16طراحی سیستم در عصر AI
16.1سرویس LLM در production و RAG16.2سیستم‌های ML و جستجوی برداریEXآزمون جامع فصل ۱۶
17Case Study های تکمیلی
17.1Case Study: خزنده وب (Web Crawler)17.2Case Study: طراحی Rate Limiter17.3Case Study: رتبه‌بندی بلادرنگ (Leaderboard)17.4Case Study: جستجوی مکان‌محور (نزدیک‌ترین‌ها)17.5Case Study: تجمیع کلیک تبلیغات (Ad Aggregation)17.6Case Study: ذخیره‌سازی شیء (S3)17.7Case Study: صف پیام توزیع‌شده (Kafka خودش)17.8Case Study: سیستم مانیتورینگ متریک (Datadog)17.9Case Study: ویرایشگر مشترک (Google Docs)EXآزمون جامع فصل ۱۷
CH 15 EXAMفصل ۱۵ — SaaS ،SRE ،امنیت و شبکه پیشرفته

آزمون جامع فصل ۱۵

  • ~۲۲ دقیقه
  • ۶ پرسش

این آزمون کل فصل را با پرسش‌های ترکیبی و یک سناریوی تشریحی می‌سنجد. اول پرسش‌ها، بعد سناریو — و در پایان پاسخ نمونه را با نوشته خودت مقایسه کن.

دانش‌سنجی

پرسش‌های جامع

۶ Q
01
محصول SaaS تو مشتری بانکی گرفته که «داده‌ام باید فیزیکی جدا باشد». مدل درست؟
02
ساعت پیک، همه سرویس‌ها با هم کند می‌شوند و auto-scale جواب نمی‌دهد. تحلیل ارشد؟
03
حادثه‌ای رخ داده و در postmortem نوشته‌اند «علت: خطای اپراتور». نقد؟
04
متریک http_requests با label ِ user_id ساخته شده و سیستم مانیتورینگ کند شده. چرا؟
05
کدام دفاع «حتی اگر XSS موفق شود» را هم پوشش می‌دهد؟
06
کاربر ژاپنی به‌جای لبه توکیو به لبه آمریکا وصل شده. محتمل‌ترین علت در دنیای Anycast/DNS؟

سناریوی تشریحی

سناریو: یک پلتفرم SaaS گزارش‌گیری با ۳۰۰ مشتری سازمانی داری. دو مشکل: (الف) هر بار یک مشتری بزرگ گزارش سنگین می‌گیرد، بقیه کند می‌شوند؛ (ب) هفته پیش یک حادثه امنیتی کوچک (دیده‌شدن داده یک tenant توسط tenant دیگر) اعتماد را لرزانده. طرح اصلاحی معماری + فرایند بده.