بازگشت به کتابخانهکتابخانهEXآزمون جامع فصل ۲
طراحی سیستم نرم‌افزاریSYSTEM DESIGN — از صفر تا تسلط
v1.0.0
01مبانی و تصویر بزرگ
1.1طراحی سیستم چیست و چرا؟1.2زیر کاپوت وب: از DNS تا HTTPS1.3از لپ‌تاپ تا اینترنت: سرور، هاست و Git1.4لایه‌های سیستم: کلاینت، سرور و State1.5طراحی API: قرارداد سیستم با دنیاEXآزمون جامع فصل ۱
02Scalability و ظرفیت
2.1نیازمندی‌ها، SLA و ۹ها2.2تخمین ظرفیت (Back-of-envelope)2.3Horizontal Scaling و Load Balancer2.4CDN: محتوا نزدیک کاربرEXآزمون جامع فصل ۲
03لایه داده
3.1SQL در برابر NoSQL3.2Index: چرا کوئری‌ها سریع‌اند3.3Replication: کپی برای بقا و سرعت3.4Sharding و Consistent Hashing3.5CAP و طیف ConsistencyEXآزمون جامع فصل ۳
04Cache، Queue و جریان
4.1Caching: سینی کنار آشپزخانه4.2Message Queue و Pub/Sub4.3Batch و Stream: کی باید بدانی؟4.4Rate Limiting: سقف دم درEXآزمون جامع فصل ۴
05معماری نرم‌افزار
5.1Monolith تا Microservices5.2الگوهای Microservices5.3معماری رویدادمحور، CQRS و Event Sourcing5.4اصول طراحی کد: SOLID و اتصالEXآزمون جامع فصل ۵
06قابلیت اطمینان و عملیات
6.1دسترس‌پذیری و تحمل خطا6.2Observability: دیدن درون سیستم6.3امنیت در طراحی سیستم6.4استقرار امن و زیرساخت مدرنEXآزمون جامع فصل ۶
07متد طراحی
7.1چارچوب ۴ مرحله‌ای طراحیEXآزمون جامع فصل ۷
08Case Study های واقعی
8.1Case Study: کوتاه‌کننده لینک8.2Case Study: پیام‌رسان (واتساپ)8.3Case Study: فید اینستاگرام8.4Case Study: استریم ویدیو (یوتیوب)8.5Case Study: تاکسی آنلاین (اسنپ)8.6Case Study: فروشگاه آنلاین8.7Case Study: سیستم پرداخت8.8Case Study: موتور جستجوEXآزمون نهایی دوره
09سیستم‌های توزیع‌شده عمیق
9.1اجماع، Leader Election و Fencing9.2زمان، ترتیب و شناسه در سیستم توزیع‌شده9.3Multi-Region، CRDT و بازیابی فاجعهEXآزمون جامع فصل ۹
10مهندسی تولید: داده، امنیت و کارایی
10.1تراکنش واقعی، MVCC و تغییر امن داده10.2Threat Modeling و امنیت API10.3کارایی، تست بار و FinOps10.4ساختارهای احتمالاتی و Service MeshEXآزمون جامع فصل ۱۰
11تمرین پیشرفته و کیس‌استادی‌های مکمل
11.1چطور پاسخ طراحی را مثل مهندس ارشد بسنجیم11.2Case Study: همگام‌سازی فایل (Dropbox)11.3Case Study: بلیت‌فروشی و Notification PlatformEXآزمون جامع فصل ۱۱
12زیر کاپوت دیتابیس و معماری داده
12.1موتور ذخیره‌سازی: B+Tree در برابر LSM12.2اتصال و کوئری در production: Pooling و N+112.3OLTP در برابر OLAP و دنیای داده تحلیلی12.4CDC: ردیابی تغییرات دیتابیسEXآزمون جامع فصل ۱۲
13وب بلادرنگ و پروتکل‌های مدرن
13.1HTTP/1.1 تا HTTP/3 و QUIC13.2وب بلادرنگ: SSE ،WebSocket ،Long-Polling13.3سریالایزیشن و قرارداد داده: JSON تا Schema Registry13.4Kafka عمیق: پارتیشن، Lag و Exactly-OnceEXآزمون جامع فصل ۱۳
14سیستم‌های توزیع‌شده پیشرفته
14.1Replication بدون Leader: مدل Dynamo14.2تراکنش توزیع‌شده عمیق: 2PC ،TCC و Linearizability14.3Gossip ،تشخیص خرابی و Paxos14.4دیتابیس‌های سراسری: Spanner و TrueTime14.5تست سیستم‌های توزیع‌شدهEXآزمون جامع فصل ۱۴
15SaaS ،SRE ،امنیت و شبکه پیشرفته
15.1چندمستأجری (Multi-Tenancy)15.2SRE واقعی: حادثه، Postmortem و Load Shedding15.3Observability عمیق: OpenTelemetry ،Cardinality و Sampling15.4امنیت عمیق‌تر: مکانیزم‌ها، نه فقط نام‌ها15.5شبکه پیشرفته برای مهندسان سیستمEXآزمون جامع فصل ۱۵
16طراحی سیستم در عصر AI
16.1سرویس LLM در production و RAG16.2سیستم‌های ML و جستجوی برداریEXآزمون جامع فصل ۱۶
17Case Study های تکمیلی
17.1Case Study: خزنده وب (Web Crawler)17.2Case Study: طراحی Rate Limiter17.3Case Study: رتبه‌بندی بلادرنگ (Leaderboard)17.4Case Study: جستجوی مکان‌محور (نزدیک‌ترین‌ها)17.5Case Study: تجمیع کلیک تبلیغات (Ad Aggregation)17.6Case Study: ذخیره‌سازی شیء (S3)17.7Case Study: صف پیام توزیع‌شده (Kafka خودش)17.8Case Study: سیستم مانیتورینگ متریک (Datadog)17.9Case Study: ویرایشگر مشترک (Google Docs)EXآزمون جامع فصل ۱۷
CH 02 EXAMفصل ۲ — Scalability و ظرفیت

آزمون جامع فصل ۲

  • ~۱۵ دقیقه
  • ۶ پرسش

این آزمون کل فصل را با پرسش‌های ترکیبی و یک سناریوی تشریحی می‌سنجد. اول پرسش‌ها، بعد سناریو — و در پایان پاسخ نمونه را با نوشته خودت مقایسه کن.

دانش‌سنجی

پرسش‌های جامع

۶ Q
01
محصولی 50M DAU دارد؛ هر کاربر ۱۰ درخواست در روز. Peak QPS با ضریب ۳ حدوداً چند است؟
02
p50 = 90ms و p99 = 4s. تشخیص درست کدام است؟
03
سیستم Read-Heavy با نسبت 50:1. کدام سرمایه‌گذاری اولویت دارد؟
04
LB ای لازم داری که /video را به خوشه رمزگذاری و /api را به سرویس‌ها بفرستد و TLS را همان‌جا خاتمه دهد. چه می‌خواهی؟
05
برای وب‌سایت خبری جهانی، کدام ترکیب Latency کاربر استرالیایی را بیشتر کم می‌کند؟
06
Auto-scaling افقی بدون کدام پیش‌نیاز خطرناک است؟

سناریوی تشریحی

اپلیکیشن تاکسی آنلاین با 5M سفر در روز. هر راننده در سفر، هر ۴ ثانیه لوکیشن می‌فرستد؛ میانگین سفر ۲۰ دقیقه و همزمان حدود 200K راننده فعال. تخمین بزن: QPS آپدیت لوکیشن، حجم داده لوکیشن روزانه اگر هر آپدیت حدود 100B باشد، و پیامد معماری. اول جواب خودت را بنویس، بعد با پاسخ نمونه مقایسه کن.