فرض کن در فروشگاه، یک نفر هم قیمت میزند، هم ایمیل تبلیغات میفرستد، هم فاکتور PDF میسازد. هر بار قالب فاکتور عوض شود، ممکن است قیمتگذاری بشکند. اسم این درهمتنیدگی Coupling است. شغل درست این است که هر میز یک کار داشته باشد — و آن تمرکز درونی را Cohesion میگویند.
معماری کلان روی کد خوب میایستد. دو مفهوم مادر: Coupling را کم کن، Cohesion را زیاد کن. SOLID پنج قاعده عملی برای همین است. اسمها را حفظ نکن؛ شغل هر قاعده را بفهم.
پنج قاعده، پنج شغل
هر کدام یک دلیل مشخص برای وجود دارند. اگر فقط مخفف را بلدی و شغل را نه، سر کار به کارت نمیآید.
همین اصول در مقیاس سرویسها
SOLID فقط مال کلاس نیست. مرز سرویس و قرارداد بین سرویسها همان قواعدند، فقط درشتتر.
- SRP سرویسها = مرز درست Microservices: هر سرویس یک قابلیت کسبوکار، یک دلیل برای تغییر.
- DIP سرویسها = قرارداد API یا Event، نه وابستگی به جزئیات داخلی همدیگر. اگر برای یک فیچر معمولی سه سرویس باید با هم Deploy شوند، مرز غلط است.
- معماری Hexagonal یا Clean: هسته دامنه در مرکز؛ دیتابیس و وب و صف در حاشیه، پشت Interface. تعویض ابزار بدون جراحی هسته.
به زبان ساده
Coupling را کم کن، Cohesion را زیاد. SOLID پنج قاعده برای همین است؛ در مقیاس سرویس همان قواعد مرز و قرارداد میشوند.
مثال واقعی
اگر یک نفر هم قیمت بزند هم ایمیل بفرستد هم PDF بسازد، عوض کردن فاکتور قیمت را میشکند. هر میز یک شغل.